Kilo Verme Platosu: Kilo Vermek Neden Durur?

Plato Nedir?

Plato, kilo kaybının belirgin biçimde yavaşladığı ya da bir süre durduğu dönemdir. Kilo vermek için kullanılan yöntem ne olursa olsun, araştırmalarda neredeyse hep aynı seyir görülür: başta daha hızlı bir kayıp, ardından yavaşlama ve bir düzlük.

Bu seyir o kadar yaygındır ki uzmanlar onu kilo yönetiminin doğal bir aşaması olarak kabul eder. Plato, yöntemin çalışmadığı ya da sizin yeterince çaba göstermediğiniz anlamına gelmez.

Plato Ne Zaman Görülür?

Platonun zamanı, kullanılan yönteme göre değişir:

• Diyet ve yaşam tarzı değişikliği. En az bir yıl süren 80 klinik çalışmanın derlemesinde, kalori kısıtlamasıyla ya da o dönemin kilo ilaçlarıyla verilen kilo, ortalama altıncı ay civarında platoya ulaştı. Dört yıla kadar izlenen çalışmalarda kaybın bir kısmı korundu ve hiçbir grup başlangıç kilosuna geri dönmedi.
• GLP-1 grubu ilaçlar. Klinik araştırmaları özetleyen güncel bir ortak bildiriye göre bu ilaçlarla kilo kaybı ilk altı ayda daha hızlıdır, sonra yavaşlar ve yaklaşık 18. ayda görece düzleşir. İlaç sürdürüldüğünde, kontrollü ve gözlemsel çalışmalarda kaybın en az dört yıl korunduğu görüldü.

Yani plato, her iki yolda da beklenen bir aşamadır. Fark, ne zaman geldiği ve vücudun hangi noktada yeni bir dengeye ulaştığıdır.

Vücut Neden Kilo Vermeyi Yavaşlatır?

Vücut, depoladığı enerjiyi korumaya programlanmıştır. Kilo verdikçe bu korumayı sağlayan birkaç mekanizma birlikte devreye girer.

Enerji harcaması azalır. Daha küçük bir beden, gün içinde daha az enerji harcar. Buna ek olarak vücut, kilo kaybına karşı enerji harcamasını beklenenden de fazla düşürebilir. Bu uyum hem zayıf hem fazla kilolu kişilerde görülür ve büyük ölçüde yağ dokusundan salgılanan leptin hormonu üzerinden yürür.

İştah artar. Kilo kaybından sonra tokluk hissi veren hormonlar azalır, açlık hormonu ghrelin ise artar. Diyetle kilo veren kişilerin izlendiği bir çalışmada bu değişiklikler bir yıl sonra bile başlangıç düzeyine dönmedi; açlık hissi de yüksek kaldı.

İştah, metabolizmadan daha güçlü bir fren. Yaygın inanış, platonun "metabolizmanın yavaşlaması" yüzünden olduğudur. Oysa araştırmalar, kilo kaybıyla birlikte artan iştahın, enerji harcamasındaki düşüşten üç kattan fazla etkili olduğunu gösteriyor. Kişi farkında olmadan biraz daha fazla yemeye başlar ve bu, kilo kaybını durduran asıl etkenlerden biri olur.

Bu tablo önemli bir şey söyler: plato büyük ölçüde biyolojiyle ilgilidir, irade eksikliğiyle değil. Bu konu Obezite Bir İrade Meselesi Değil ve Yo-Yo Diyet ve Metabolizma yazılarında da ele alınıyor.

Gerçek Plato mu, Günlük Dalgalanma mı?

Tartıdaki rakam her gün aynı kalmaz. Vücuttaki sıvı miktarı, tuz tüketimi, sindirim ve kadınlarda adet döngüsü, günlük ölçümleri birkaç gün boyunca yukarı ya da aşağı oynatabilir. Bu dalgalanma plato değildir.

Gerçek bir platodan söz etmek için tek tek ölçümlere değil, birkaç haftalık genel eğilime bakmak gerekir:

• Aynı koşullarda ölçün. Mümkünse aynı saatte, benzer kıyafetle ve aynı tartıyla.
• Tek güne değil, eğilime bakın. Haftalık ortalamalar, tek bir sabahın rakamından daha doğru bilgi verir.
• Kendinizi izleyin. Araştırmalarda düzenli kilo takibi, öğün ve hareket kaydı, uzun vadede verilen kiloyu korumayla ilişkili bulunmuştur.

Reprive uygulamasındaki kilo, uyku ve su takibi bu eğilimi bir arada görmenize yardımcı olur.

Platoda Neler Yapılabilir?

Plato bir başarısızlık değildir, ama bir gözden geçirme fırsatıdır. Aşağıdaki adımlar herkes için aynı sonucu vermez; amaç, kilo kaybını sürdürmek kadar verilen kiloyu korumaktır.

• Porsiyonlara yeniden bakın. İştah zamanla arttığı için porsiyonlar fark edilmeden büyüyebilir. Birkaç gün boyunca öğünleri kaydetmek bunu görmeyi kolaylaştırır.
• Protein ve direnç egzersizine öncelik verin. Yeterli protein ve düzenli direnç egzersizi, kilo verirken kas kütlesini korumaya yardımcı olur. Ayrıntılar GLP-1 ve Kas Kaybı yazısında.
• Hareketi artırın. Günlük yürüyüş en erişilebilir başlangıçtır: Yürüyüş: En Erişilebilir Hareket.
• Uykuyu ihmal etmeyin. Yetersiz uyku iştah hormonlarını bozar: Uyku ve İştah Hormonları.
• Uzun süre aç kalmayın. Düzenli saatlerde, küçük öğünler aşırı acıkmayı ve sonrasında fazla yemeyi önlemeye yardımcı olur.
• Hedefinizi yeniden tanımlayın. Bir noktadan sonra amaç kilo vermekten çok verilen kiloyu korumaya döner. Bu da başlı başına bir başarıdır.

Kaçınılması gerekenler: Kaloriyi aşırı düşürmek, öğün atlamak ya da çok kısıtlayıcı diyetlere geçmek. Bunlar vitamin ve mineral eksikliği ile kas kaybı riskini artırır ve sürdürülmesi zordur.

Zayıflama İğnesi Kullanırken Plato

Zayıflama iğnesi kullanan kişilerde de kilo kaybı bir noktada yavaşlar. Bu, ilacın etkisini yitirdiği anlamına gelmez; vücudun yeni bir dengeye ulaştığını gösterebilir. Ayrıntılı rakamlar için Zayıflama İğnesi ile Kaç Kilo Verilir? yazısına bakabilirsiniz.

Bu dönemde iki şeyden kaçınmak önemlidir:

• Dozu kendi kararınızla değiştirmek. Doz ayarı yalnız hekimin kararıdır.
• İlacı kendi kararınızla bırakmak. Araştırmalar, tedavi kesildiğinde verilen kilonun önemli bir bölümünün geri alınabildiğini gösteriyor. Ayrıntılar Zayıflama İğnesini Bırakmak: Ne Olur? yazısında.

Reprive programında her ay uzman doktorunuzla görüntülü görüşme yaparsınız. Plato fark ettiğinizde bunu bir sonraki randevunuzda hekiminizle paylaşmanız, beslenme, hareket ve tedavi planının birlikte gözden geçirilmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular